Chọn giống cây làm bonsai
Về nguyên tắc, gần như cây thân gỗ nào cũng làm bonsai được. Nhưng có những giống dễ tính, phục hồi nhanh sau khi cắt, lá nhỏ tự nhiên, và hợp khí hậu Việt Nam — đó là những giống nên bắt đầu.
Yếu tố quyết định không phải cây đẹp hay xấu, mà là cây có hợp với chỗ bạn ở hay không. Một cây thông đen Nhật tuyệt đẹp sẽ suy dần ở Cần Thơ; một cây sanh bình thường lại sống khoẻ ba mươi năm trên ban công Hà Nội.
Ba câu hỏi trước khi chọn
- Bạn ở vùng nào? Miền Nam và Nam Trung Bộ nóng quanh năm — chọn cây nhiệt đới. Miền Bắc có mùa đông rõ rệt — nuôi được cả cây rụng lá theo mùa. Vùng cao như Đà Lạt nuôi được nhiều giống ôn đới.
- Cây sẽ đặt ở đâu? Ngoài trời thì rộng cửa. Trong nhà thì gần như chỉ còn nhóm ficus và vài cây nhiệt đới chịu bóng.
- Bạn có bao nhiêu thời gian? Cây lá nhỏ mọc nhanh cần tỉa thường xuyên. Cây chậm lớn thì nhàn hơn nhưng lâu thấy kết quả.
Các giống phổ biến
Cây sanhGiống cây quốc dân của làng bonsai Việt — dễ sống, rễ buông đẹp, chịu cắt tỉa mạnh, hợp với người mới.Xem bài
Mai chiếu thuỷLá nhỏ, hoa trắng thơm về đêm, thân xù xì cổ kính — giống cây được ưa chuộng bậc nhất ở miền Nam.Xem bài
Tùng la hánDáng cứng cáp, lá kim thuôn xanh đậm quanh năm, mang khí chất cổ điển — nhưng lớn chậm và cần kiên nhẫn.Xem bài
Linh samLá li ti, hoa tím nở rộ, thân nu cục cổ quái — giống cây miền Trung được săn đón cho bonsai mini và trung.Xem bài
Hoa giấyBông rực rỡ, thân xoắn cổ quái, chịu nắng chịu hạn — giống cây cho hoa ấn tượng nhất và cũng dễ tính bậc nhất.Xem bài
Cần thăngLá kép nhỏ xanh mướt, thân trắng ngà nứt nẻ, sức sống bền bỉ — giống cây cổ truyền của bonsai Việt.Xem bài
Nhóm nên tránh khi mới bắt đầu
- Thông đen Nhật, phong Nhật, đỗ quyên satsuki — đẹp nhưng cần mùa lạnh thật và kỹ thuật riêng. Ở đồng bằng phía Nam gần như không nuôi lâu dài được.
- Cây bứng từ tự nhiên chưa ổn định rễ — tỉ lệ chết cao, cần một đến hai năm nuôi phục hồi trước khi động tới.
- Cây quá đắt — không phải vì khó chăm, mà vì bạn sẽ không dám cắt. Người mới cần một cây dám cắt sai để học.