Linh sam

Antidesma acidum và các dòng liên quan, dân chơi cây quen gọi chung là linh sam. Giống này nổi lên mạnh trong khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây và hiện là một trong những cây được săn đón nhất ở miền Trung và miền Nam.

Sức hút của nó nằm ở ba thứ: lá cực nhỏ, hoa tím nở thành chùm rủ, và thân dễ tạo nu, tạo lũa trông cổ quái.

Vì sao được ưa

Lá li ti tự nhiên — tỉ lệ rất đẹp với cây cỡ nhỏ và trung, gần như không cần kỹ thuật thu nhỏ lá.
Hoa tím rủ thành chùm, nở nhiều đợt trong năm khi cây khoẻ.
Thân mau nổi u, nổi nu, cho vẻ già nua chỉ sau vài năm.
Chịu cắt tỉa tốt, bật chồi khoẻ.
Chịu nắng và chịu hạn khá, hợp khí hậu miền Trung khắc nghiệt.

Các dòng

Có nhiều dòng được phân biệt theo lá và hoa: linh sam lá rí (lá cực nhỏ), lá trung, và các dòng được đặt tên theo vùng hoặc theo người tuyển chọn. Dòng lá càng nhỏ, hoa càng đậm màu thì giá càng cao.

Với người mới, dòng lá trung phổ thông là đủ đẹp và dễ tìm hơn nhiều.

Chăm sóc

Ánh sáng. Cần nắng nhiều. Thiếu nắng thì cây vươn dài, lá thưa, và gần như không ra hoa.

Nước. Ưa ẩm nhưng thoát nước phải tốt. Cây chịu hạn ngắn khá hơn nhiều giống khác, nhưng để khô kiệt lâu thì rụng lá.

Đất. Nghiêng về phía thoáng khí. Hỗn hợp nhiều hạt khoáng, ít đất thịt.

Phân bón. Bón đều trong mùa sinh trưởng. Giai đoạn chuẩn bị ra hoa thì giảm đạm, tăng lân và kali.

Nhiệt độ. Cây nhiệt đới, không chịu rét đậm kéo dài.

Thay chậu. Một tới hai năm một lần với cây đang phát triển. Cây ra rễ khoẻ nên chóng chật chậu.

Tạo dáng

Cắt tỉa. Cây bật chồi nhanh và nhiều, nên trong một mùa có thể bấm vài đợt. Đây là giống cho người thích can thiệp thường xuyên và thấy kết quả sớm.

Nuôi nu, nuôi u. Cắt lặp lại nhiều lần vào cùng một vị trí sẽ làm chỗ đó phình lên thành nu — đặc điểm được đánh giá cao ở giống này. Đây là quá trình nhiều năm, làm dần chứ không ép được.

Tạo lũa. Phần gỗ chết được cạo và xử lý để trắng và cứng lại, tương phản với phần vỏ sống. Linh sam rất hợp kỹ thuật này vì thân thường có sẵn những đường xoắn tự nhiên.

Hoa. Nụ hình thành trên cành đã trưởng thành. Nếu bấm ngọn liên tục quanh năm, cây sẽ ít hoa. Muốn có đợt hoa đẹp, hãy để cành yên một thời gian trước mùa hoa.

Dáng thường làm

Rất hợp bonsai mini và cỡ trung để bàn. Các dáng huyền, thác đổ, bạt phong, và các thế khai thác thân lũa xoắn đều rất ăn với giống này.