Mai chiếu thuỷ

Wrightia religiosa. Tên gọi đến từ đặc điểm hoa: những chùm hoa trắng nhỏ luôn rủ xuống, như đang soi mình xuống mặt nước.

Đây là giống cây được ưa chuộng bậc nhất ở miền Nam, và cũng là một trong những giống cho ra tác phẩm bonsai đẹp nhất trong điều kiện khí hậu Việt Nam. Lá nhỏ tự nhiên nên tỉ lệ với cây nhỏ rất hợp; thân già nhanh xù xì; hoa trắng thơm ngát về đêm.

Vì sao được chuộng

Lá nhỏ sẵn, không cần kỹ thuật thu nhỏ lá phức tạp.
Thân mau già, vỏ nứt nẻ cổ kính chỉ sau vài năm.
Hoa quanh năm ở miền Nam nếu chăm tốt, thơm mạnh nhất vào chiều tối.
Chịu cắt tỉa tốt, bật chồi từ thân già.
Rất hợp khí hậu nóng ẩm, chịu nắng tốt.

Các loại thường gặp

Dân chơi phân biệt nhiều dòng theo kích thước lá và dáng lá: lá lớn, lá trung, lá kim, lá tứ quý, thanh mai, nu... Nhìn chung, lá càng nhỏ càng quý với mục đích bonsai, và các dòng lá kim thường có giá cao hơn.

Nếu bạn mới chơi, dòng lá trung là lựa chọn cân bằng: dễ tìm, giá phải chăng, lá đủ nhỏ.

Chăm sóc

Ánh sáng. Ưa nắng. Càng nhiều nắng, lá càng nhỏ dày và hoa càng nhiều. Để thiếu sáng thì cành vươn dài, lá to nhạt, ít hoa.

Nước. Ưa ẩm, tưới đều. Nhưng như mọi cây bonsai, đất phải thoát nước nhanh. Mùa nắng tưới ngày hai lần với chậu nhỏ.

Nhiệt độ. Cây nhiệt đới, sợ lạnh. Ở miền Bắc mùa đông cần che chắn tránh rét đậm và gió lạnh.

Phân bón. Bón đều trong mùa cây phát triển. Muốn nhiều hoa, giảm đạm và tăng lân vào giai đoạn cây chuẩn bị ra nụ.

Thay chậu. Hai đến ba năm một lần, vào đầu mùa mưa hoặc đầu mùa xuân. Cây chịu cắt rễ khá tốt.

Tạo dáng

Cắt tỉa. Bấm ngọn thường xuyên trong mùa sinh trưởng để tán dày. Cây bật chồi khoẻ nên có thể cắt mạnh tay hơn nhiều giống khác.

Quấn dây. Cành khá giòn khi đã hoá gỗ, nên uốn lúc cành còn bánh tẻ. Với cành cứng, dùng dây néo kéo dần trong nhiều tuần an toàn hơn là bẻ gập.

Tạo lũa và thân già. Đây là chỗ mai chiếu thuỷ toả sáng. Thân cây tự nứt nẻ theo thời gian; nhiều nghệ nhân còn chủ động cạo tạo lũa, tạo hốc để cây trông cổ thụ hơn. Nếu làm, hãy làm ít một qua nhiều năm.

Lưu ý về hoa. Nếu bạn cắt tỉa liên tục, cây sẽ khó ra hoa vì nụ hình thành trên cành đã trưởng thành. Muốn có hoa, hãy ngừng bấm ngọn một thời gian và để cành ổn định.

Dáng thường làm

Trực, xiêu, huyền, dáng làng, và đặc biệt là các thế cổ thụ khai thác vẻ xù xì của thân. Cây nhỏ để bàn cũng rất hợp vì lá nhỏ và hoa thơm.