Kiến thức cơ bản về bonsai

Trang này là cửa vào. Nếu bạn chưa từng chăm một cây cảnh nào, cứ đi tuần tự từ trên xuống dưới; nếu bạn đã chơi vài năm, dùng mục lục bên trái nhảy thẳng tới phần cần tra.

Nghệ thuật bonsai, nói cho gọn, là nuôi một cái cây trong chậu nhỏ sao cho nó gợi lên hình ảnh một cây cổ thụ ngoài thiên nhiên. Không phải cây lùn bẩm sinh, không phải giống đột biến — chỉ là cây bình thường được giữ nhỏ bằng cắt tỉa rễ, cắt tỉa cành và trồng trong chậu cạn.

Vì thế, mọi kỹ thuật bạn sẽ đọc dưới đây đều phục vụ hai mục tiêu song song, đôi khi mâu thuẫn nhau:

Giữ cây sống khoẻ. Một cây yếu không chịu nổi cắt tỉa hay uốn dây. Sức khoẻ luôn đi trước cái đẹp.
Giữ cây nhỏ và có dáng. Cắt, uốn, ghìm rễ — những việc trái với bản năng vươn cao của cây.

Người chơi giỏi là người biết khi nào nên nghiêng về vế nào.

Ba nhóm việc

Chăm sóc cây bonsaiĐặt cây, tưới nước, bón phân, thay chậu, chọn đất và trị sâu bệnh — những việc nuôi cây sống khoẻ quanh năm.Xem bài Tạo dáng câyCắt tỉa, quấn dây, chọn chậu và dụng cụ — phần biến một cây trong chậu thành một tác phẩm bonsai.Xem bài Gây trồng câyBốn cách để có cây trong tay — mua phôi, giâm cành, chiết cành, gieo hạt — kèm thời gian và độ khó của từng cách.Xem bài

Lộ trình gợi ý cho người mới

Đọc Đặt cây ở đâu — sai chỗ đặt là nguyên nhân số một làm chết cây mới mua.
Đọc Tưới nước — nguyên nhân số hai, và thường là do tưới quá nhiều chứ không phải quá ít.
Chọn một cây dễ tính trong mục Chủng loại cây, chẳng hạn cây sanh hoặc mai chiếu thuỷ.
Sau vài tháng, khi cây đã quen nhà, thử cắt tỉa một vài cành thừa.
Mùa xuân năm sau, học thay chậu — đây là bước phân biệt người chơi thật với người mua chậu về trưng.

Vài hiểu lầm nên gỡ sớm

Người ta hay nghĩ	Thực tế
Bonsai là cây trồng trong nhà	Phần lớn cây bonsai là cây ngoài trời. Chỉ nhóm nhiệt đới mới sống lâu dài trong nhà, và vẫn cần chỗ thật sáng.
Bonsai phải tưới ít vì chậu nhỏ	Ngược lại: chậu cạn giữ ít nước nên mùa nắng có khi phải tưới hai lần một ngày. Vấn đề là thoát nước, không phải ít nước.
Cây bonsai là giống cây tí hon	Là cây bình thường. Một cây sanh bonsai và một cây sanh cổ thụ đầu làng cùng một giống.
Phải có tay nghề mới bắt đầu được	Cây dạy người, không phải người dạy cây. Cứ nuôi một cây rẻ tiền trong hai năm, bạn sẽ hiểu nhiều hơn đọc mười bài viết.